Bài Tống Táng


Cuộc hồng trần xoay vần quá ngán

Kiếp phù sinh tụ tán mấy lăm hồi

Người đời có biết chăng ôi !

Thân nầy tuy có, có rồi lại không.

Chiêm bao khéo khuấy lạ lùng

Mơ màng trong một giấc nồng mà chi

Làm cho buồn bã thế ni

Hôm qua còn đó bữa nay mất rồi

Khi nào đứng đứng ngồi ngồi

Bây giờ thiêm thiếp như chồi cây khô

Khi nào du lịch giang hồ

Bây giờ nhắm mắt mà vô quan tài

Khi nào lược giắt trâm cài

Bây giờ gởi xác ra ngoài gò hoang

Khi nào trau ngọc chuốc vàng

Bây giờ một nắm xương tàn lạnh tanh

Khi nào mắt đẹp mày xanh

Bây giờ thấy dạng thấy hình là đâu

Khi nào lên các xuống lầu

Bây giờ một nắm cỏ sầu xanh xanh

Khi nào liệt liệt oanh oanh

Bây giờ một trận tan tành gió mưa

Khi nào ngựa lọc xe lừa

Bây giờ mây rước trăng đưa mơ màng

Khi nào ra trướng vào màn

Bây giờ nhà cửa xóm làng cách xa

Khi nào mẹ mẹ cha cha

Bây giờ bóng núi khuất xa muôn trùng

Khi nào vợ vợ chồng chồng

Bây giờ trăng khuyết còn mong chi tròn

Khi nào cháu cháu con con

Bây giờ hai ngã nước non xa vời

Khi nào cốt nhục vẹn mười

Bây giờ lá héo nhành tươi vui gì

Khi nào bạn hữu sum vầy

Bây giờ chén rượu cuộc kỳ vắng thiu.

Cái thân như tấc bóng chiều

Như chùm bọt nước phập phều ngoài khơi

Xưa ông Bành-Tổ sống đời

Tám trăm tuổi thọ nay thời còn đâu

Sang mà đến bậc công hầu

Giàu mà đến bậc mấy lâu Thạch-Sùng

Nghèo mà đói khát lạnh lùng

Khổ mà tóc cháy da phồng trần ai

Phù du sớm tối một mai

Giàu sang cũng chết xạt xài cũng vong

Thông minh tài trí anh hùng

Ngu si dại dột cũng chung một gò

Biển trần nhiều nỗi gay go

Mau mau nhẹ gót qua đò sông mê

Sự đời nên chán nên chê

Tầm nơi giải thoát mà về mới khôn.

Vong hồn ơi hởi vong hồn !

Cuộc đời nay biển mai cồn tỉnh chưa ?

Tỉnh rồi một giấc say sưa

Sẽ xin niệm Phật mà đưa hồn về

Hồn về Cực Lạc nước kia

Cho xa hang quỉ mà lìa kiếp ma

Nhờ ơn đức Phật Di Đà.

Phóng ra một ngọn chói lòa hào quang

Trong khi tiếp rước rỡ ràng

Dắt hồn ra khỏi sáu đàng nghiệp nhơn

Quan-Âm Bồ tát vui mừng

Tay cầm nhành liễu tay bưng kim đài

Với cùng Thế-Chí các Ngài

Cũng đều khuyến thỉnh lên ngai sen vàng

Có bảo-cái có tràng-phan

Có mùi hương lạ có đàng ngọc xây

Có trời các cõi truy tùy

Có đàn có trống rước đi một đường.

Rước về đến cảnh Tây phương

Có ao thất bảo, có hương ngũ phần

Lưu-ly có đất sáng ngần

Ma ni có nước trong tần chảy quanh

Thất trân có bảy lớp thành

Bảy hàng cây báu, bảy vành lưới châu

Có ngân cát có kim lầu

Có chim nói pháp nhiệm màu dễ nghe

Nghe rồi tỏ đạo Bồ Đề

Bao nhiêu nghiệp chướng hồn mê dứt liền

Đã sanh về chín phẩm sen

Mấy tai cũng xảy mấy duyên cũng tròn

Phật như thể mẹ tìm con

Con mà gặp mẹ lại còn lo chi.

Lầu vàng đài báu thiếu gì

Ăn thì cơm ngọc, mặc thì áo châu

Không ơn, không oán, không sầu

Không già, không chết có đâu luân hồi

Tánh xưa nay đã tỏ rồi

Gương xưa nay đã lau chùi trần nhơ

Lựa là phải ngộ thiên cơ

Mà đèn trí huệ dễ lờ đi đâu

Mấy lời hộ niệm trước sau

Nguyện cho thành Phật mau mau nữa mà

Phân thân ra cõi Ta-bà

Từ-bi tiếp độ những là chúng sanh.




        Lời bàn: Bài này càng xem và suy gẫm càng thấy hay. Nếu bài này được ngâm thơ bởi một người thì nghe rất hay. Hay ở chỗ sự vô thường là vậy và thực tế cuộc đời là vậy. Đâu cần phải thấy hết những sự đau khổ mới biết đời là khổ, chỉ cần phải sáng suốt hơn để thấy lẽ thật của cuộc đời là vậy. Cảnh Tây phương Cực lạc đẹp đẽ là vậy mà nhiều người không biết thì thật là đáng tiếc. Đã biết thế giới Tây phương Cực lạc là vậy mà lại bị lãng quên thì thật là đáng tiếc hơn. Những ai sanh ra ở thế gian này nếu sợ khổ thì cũng không tránh khỏi những sự khổ. Thí dụ: Sanh, già, bệnh, chết, xa người thân thì khổ, gần người không ưa thì khổ, cầu xin không được thì khổ, thân này là giả đầy những thứ bất tịnh (dơ dáy) là khổ v.v... Những ai sanh ra ở thế giới Tây phương Cực lạc thì luôn gặp những điều vui. Kinh A di đà có nói: "Cư dân ở thế giới Cực lạc không có bị những sự khổ, chỉ hưởng những điều vui". Đời là một giấc mơ ngắn ngủi cho những ai đến cuối đời nhìn lại những gì đã trải qua. Chẳng có ai nói đời tôi là dài cả vì sự đời luôn gặp những gì không được toại ý (những người có tu hành thì khác, họ sẽ nghĩ như thế này: Từ khi chuyên tâm tu-hành, đời tôi đã hoàn toàn thay đổi. Tôi không còn những chuyện éo le, đau khổ, bệnh hoạn, thiếu thốn, nhức đầu, ác mộng, bạn xấu v.v... trong đời sống của tôi nữa, nếu có thì chỉ là những chuyện vụn vặt thôi. Tôi rất mãn nguyện với những gì tôi đã làm trên bước đường tu-hành của tôi, cho dù có gặp những sự gian khổ và những điều thử thách. Bây giờ gần đến cuối đời tôi chẳng còn sợ chết nữa, tôi xem nó nhẹ tựa lông hồng). Đời là một vở kịch lớn vì hầu hết những người vô minh đều đang đóng kịch. Họ đang sống với những gì không hiện thực và đang cố gắng làm việc để phục vụ cho những sự "vui sướng" của thân giả và tâm giả của mình. Bởi vì đâu có "minh tâm" và "kiến tánh" nên suốt đời quên mất tâm thật của mình rất cần được phục vụ. Tâm đó là tâm Phật mà ai cũng có, là "Bản lai diện mục", là "Bản lai vô nhất vật", v.v... Đời có quá nhiều chướng ngại, thử thách với 84,000 phiền não. Sanh ra làm người chẳng phải là sướng vì có sanh là có tử, tử là đau khổ nên chẳng phải là sướng. Hơn nữa cõi Ta-Bà này là cõi uế độ (nơi không trong sạch) và "ngũ trược ác thế", vô thường và khổ nên cần phải chán chê để cầu sanh về cõi Tịnh Độ (nơi rất trong sạch thanh tịnh), còn gọi là cõi Tây Phương Cực lạc (cõi ở phía Tây sung sướng tột cùng không nơi nào hơn nữa). Có ơn hay những tình cảm tạo ra trong cuộc đời, có oán là có nợ. Nếu trong kiếp này không trả hết là kiếp sau phải tái sanh trong vòng luân hồi để trả nợ. Có sầu là có sự đau khổ. Luân hồi là vòng sanh tử, hết sanh rồi chết, chết rồi lại sanh, cứ thế tiếp nối mãi không ngừng. Còn chấp nhận nằm trong vòng luân hồi là còn vô minh vì chưa thấy đã có sanh là có tử, từ sanh đến tử còn có nhiều sự khổ khác như già, bệnh, xa người thân, gần người không ưa, v.v... Phật dạy: "Nước mắt của chúng sanh trong vòng luân hồi còn nhiều hơn nước biển của bốn đại dương." Hãy thử tưởng tượng xem, trong một đời người cho dù quá nhiều đau khổ cũng không có quá nhiều nước mắt. Nếu ta đem so sánh với nước biển ở bốn đại dương thì chẳng có nghĩa lý gì. Vòng luân hồi là một vòng của những sự sanh rồi chết, chết rồi lại sanh, sanh để rồi chết, chết để rồi sanh ... nối tiếp mãi không ngừng. Chẳng ai biết được sự xuất phát hay sự bắt nguồn của vòng luân hồi từ đâu cả. Tịnh lấy một thí dụ cho dễ hiểu: Như gà mái đẻ ra trứng, trứng nở ra gà con, gà con lớn lên thành gà mái, gà mái lại đẻ ra trứng, trứng lại nở ra gà con, gà con lớn lên lại thành gà mái, v.v... Một ví dụ khác là khi nhìn vào một vòng tròn, không ai biết điểm bắt đầu trên vòng tròn đó là điểm nào.  Những câu sau đây nghe thật chí lý:


Phù du sớm tối một mai

Giàu sang cũng chết xạt xài cũng vong

Thông minh tài trí anh hùng

Ngu si dại dột cũng chung một gò

Biển trần nhiều nỗi gay go

Mau mau nhẹ gót qua đò sông mê

Sự đời nên chán nên chê

Tầm nơi giải thoát mà về mới khôn.



và:


Đã sanh về chín phẩm sen

Mấy tai cũng xảy mấy duyên cũng tròn

Phật như thể mẹ tìm con

Con mà gặp mẹ lại còn lo chi.


Lầu vàng đài báu thiếu gì

Ăn thì cơm ngọc, mặc thì áo châu

Không ơn, không oán, không sầu

Không già, không chết có đâu luân hồi.