KINH NHẬN THỨC

VÔ THƯỜNG VÀ ĐAU KHỔ

 


- Biển trần khổ sóng bồng lai láng,

Kiếp phù sinh đáng chán biết bao,

Tử sanh chìm đắm ba đào,

Mịt mờ chưa biết kiếp nào thoát ly. 

- Cõi giả tạm ích gì sự thế,

Uổng tâm tư tìm kế miên trường,

Trần hoàn vạn vật vô thường,

Khổ não, vô ngã, đầy đường chông gai.

- Do báo nghiệp lưu lai từ trước,

Các pháp hành, tạo được thân duyên.

Pháp hành kế tục nhau liền,

Diệt sanh, sanh diệt triền miên không ngừng.

- Người hay thú đồng chung số phận,

Hễ có thân ngũ uẩn không bền,

Chịu nhiều biến đổi đảo điên,

Sanh, già, đau, chết không yên lúc nào. 


---o0o---


- Thể vật chất không sao giữ nổi,

Sức vô thường phá mỗi sát-na,

Xét cùng đâu cũng thân ta,

Khó ngăn tóc bạc, không cầm răng long.

- Lửa ái dục đốt lòng từng phút,

Dấy ưu phiền chẳng chút nào nguôi.

Dễ chi đặng tạm an vui,

Suy mòn vì nhuộm nặng mùi trần ai.

- Chừng thân chết bốc hơi hôi hám,

Người, ai ai chẳng dám lại gần,

Gớm ghê dù bậc chí thân,

Đều sợ xui lụy hương lân cửa nhà.           

---o0o---

- Chọn một chốn rừng già hoang vắng,

Đem tử thi an táng cho xong,

Địa táng, hỏa táng chẳng đồng,

Tùy duyên tùy lực vẫn không quản gì.

- Đưa xác chết, người đi đông đúc,

Kẻ thân nhân uất ức khóc than,

Hình hài ba khúc rã tan,

Thanh danh tiêu diệt họ hàng cách xa. 

- Khổ tử biệt thiết tha nung nấu,

Biệt gia tài, của báu, tình yêu,

Tấm thân ngũ uẩn đã tiêu,

Đất nước gió lửa về nhiều căn nguyên.

- Thân đã chẳng thiên diên ngày tháng,

Buổi chia lìa ngao ngán đau thương,

Chúng sanh ba cõi vô thường,

Nên vun cội phúc tìm đường siêu sanh.   

---o0o---

- Lựa các thứ nhân lành gieo giống,

Quả kết  trong kiếp sống về sau,

Mở lòng bố thí dồi dào,

Học kinh, giữ giới khá mau tu hành.

- Kẻo rồi phải điêu linh sa đọa,

Vào bốn đường ác đạo khó khăn,

Vô cùng khốn khổ thân tâm.

Đời đời kiếp kiếp trầm luân không về.

- Thân khẩu ý giữ gìn trong sạch,

Vững trên đường thanh bạch mà đi,

Dầu cho chuyển kiếp đến kỳ,

Cũng còn trông ngóng thoát ly khổ sầu. 

---o0o---

- Ráng sám-hối quay đầu hướng thiện,

Ác nghiệp trần, đoạn tuyệt chớ gieo,

Tâm đừng xu hướng vui theo,

Thiện duyên gầy dựng, trần lao dứt lần.

- Các phương pháp an tâm định trí,

Chúng sanh cần tìm kiếm học hành,

Cho lòng chán nản phát sanh,

Cội nguồn tội khổ hiểu rành sâu xa.

- Pháp chán nản dạy ta suy xét,

Khổ cõi đời số cát sông Hằng,

Tám điều khổ não chi bằng,

Đây lần lượt giải ngọn ngành như sau:

---o0o----

Cõi trần thế ra vào há dễ,

Luật tuần hoàn nào kể chi ai,

Thân ta bất luận gái trai,

Cũng đều mắc phải đọa đày khổ sanh.

- Khi nghiệp đến pháp hành cấu tạo,

Thác sanh vào lòng mẹ thành phôi,

Nguyên tố nhỏ nhít nhỏ nhoi,

Vốn là chất lỏng, giống dầu mà trong.

- Giọt dầu ấy dính lông con thú,

Ta cầm lên rảy giũ bảy lần,

Chỉ con chút ít dính gần,

Đó nguyên chất tạo nên thân con người.

- Bảy ngày đầu còn tươi trong vắt,

Rồi tan dần biến sắc đổi màu,

Đến tuần thứ bảy về sau,

Biến thành một chất trông vào đáng ghê.

- Đỏ dợt dợt, mỡ pha lẫn máu,

Bởi nguyên hành cứ tạo thêm ra,

Lại đến bảy bữa thứ ba,

Hóa thành chất đặc như là thịt dư.

- Trong bụng mẹ an cư một chỗ,

Miếng thịt thừa tội khổ xiết chi,

Tuy hình hài kết thế ni,

Nhưng lại mềm mại như chì rã tan.

- Tưởng tượng đến trăm ngàn ghê sợ,

Phôi bây giờ tương tợ trứng gà,

Phôi này còn yếu chưa già,

Tuần tự thay đổi bảy ngày thứ tư.

- Bảy ngày nữa từ từ biến hóa,

Bắt đầu chia tất cả năm nhành,

Tuy hình chưa hẳn thật thành,

Nhưng đã có dạng đầu, mình, chơn, tay.

---o0o---

- Pháp Hành đã tạo hoài không dứt,

Tuần thứ năm thất nhật vừa tròn,

Ngày ngày hình dáng lớn dần,

Ba lăm ngày ấy tượng thân hình hài.

- Ngoài ba tháng thành thai cứng cáp,

Thai loài người nào khác thú đâu,

Cũng đều khổ não âu sầu,

Ở trong bụng mẹ co đầu, rút chơn.

- Ngồi chồm hổm còn hơn ràng buộc,

Trên đồ ăn vừa được tiêu tan,

Hai tay nắm lại đỡ cằm,

Mặt day lưng mẹ, tối tăm mịt mờ.

- Quanh mình vấy chất dơ hôi thối,

Đầu đội đồ mẹ mới ăn vào,

Vừa dơ vừa ngộp xiết bao,

Nên hằng dãy dụa thân nào đặng yên.

- Nếu mẹ chẳng cử kiêng ăn uống,

Mặc đói no, nuốt bướng nhai càn,

Nóng, cay, nguội lạnh không màng,

Miễn vừa khẩu dục ngó ngàng chi con.

- Vật thực trúng da non của trẻ,

Nóng giật mình, lạnh sẽ phát run,

Đau thương khổ não khôn cùng,

Như chim bị trận bão bùng mưa sa.

- Lại giống khỉ trải qua mưa gió,

Nằm co ro một xó rét run,

Kinh hoàng sợ sệt hết lòng,

Chẳng kham nỗi khổ, day tầm đôi bên.

- Hoặc kiếm ở phía trên hay dưới,

Hoặc là nơi mấy bụi gần đây,

Chừng nào tìm được bộng cây,

Chui vào ẩn náu thân này mới an.

---o0o---

- Đủ mười tháng vẹn toàn thân thể,

Gần kỳ sanh lòng mẹ chẳng vui,

Lo âu dạ luống ngùi ngùi,

Sợ bao bất trắc trong hồi khai hoa.

- Mãn toan tính đắn đo cân nhắc,

Biển mênh mông chưa chắc được qua,

Quanh quẩn công chuyện trong nhà,

Dễ duôi nào dám đi xa bao giờ.

---o0o---

- Kịp đến lúc ngồi chờ hoa nở,

Quyến thuộc vầy kẻ đỡ người nưng,

Chịu nhiều đau khổ từng cơn,

Dầu kiên gan mấy cũng sờn nỗi đau.

- Người cả thảy không sao tránh thoát,

Bỗng dường như bão tạt vào thai,

Hài nhi như chớp đã day,

Theo đường kinh huyết ra ngoài sản môn.

- May được lúc lâm bồn yên tịnh,

Cả mẹ con khỏe mạnh, vuông tròn,

Ấy nhờ hồng phúc nhà còn,

Chúng sanh kiếp trước gây nhiều thiện căn.

- Nếu phước báu không bằng tội ác,

Khi sanh ra chịu các khó khăn,

Dẫu còn sống sót nữa chăng,

Dật dờ dường phải đôi lần đứt hơi !

- Vì nhân ác đến hồi trả quả,

Chúng sanh này thảm họa chết non,

Chết ngộp hoặc chết mỏi mòn,

Chết ngoài bụng mẹ, hoặc còn trong thai.

---o0o---

- Ngán ngẫm kiếp sanh lai tất tưởi,

Từ thác sanh đến buổi lọt lòng,

Mạng căn nào biết chắc không,

Nhưng đều phải chịu trong vòng khổ đau.

- Suy nghĩ chán, xôn xao tấc dạ,

Xét khổ sanh buồn bã âu sầu,

Đây là hết khổ đặng đâu,

Có thân còn phải lãnh thâu khổ già!

- Sự khổ già thân ta hằng chịu,

Dầu gái trai tiều tụy như nhau,

Đổi thay chẳng trước thì sau,

Suy mòn từng lúc tốn hao từng giờ.

- Buổi niên thiếu ngây thơ đầy đặn,

Sắc xinh tươi đủ vẹn mười phân,

Dáng điệu đẹp đẽ tốt lành,

Dương dương đắc ý tuổi xanh thường tình.

- Độ trẻ trung vóc hình tráng kiện,

Hằng phô bày thể diện đáng yêu,

Thế gian ai cũng ưa chiều,

Gái trai đều có tự kiêu thuở này.

- Mê muội tưởng đẹp hoài không giảm,

Quá lạc lầm quý mến thân ta,

Sắm đồ trang sức xa hoa,

Điểm tô cho đặng đẹp ra tuyệt trần.

- Dùng kiếng lược dự phần chải gỡ,

Dồi phấn son sặc sỡ thêm duyên,

Chẳng vừa sở tạo tự nhiên,

Lấp mùi hám trược, ướp liền nước thơm.

- Công trang điểm sớm hôm không dứt,

Dáng bên ngoài đến cực kỳ xinh,

Đủ các tư cách gợi nhìn,

Thật ra nào khác như hình trái sung.

---o0o----


Xác ô uế đều cùng nam nữ,

Túi đựng đầy những thứ đồ dơ,

Lại còn biến đổi dường mơ,

Chậm mau rồi cũng có giờ tiêu tan !

- Hữu tình đến vội vàng tuổi hạc,

Mái tóc xanh trắng bạc như bông,

Dầu cho cạn trí hết lòng,

Cản ngăn nó cũng vẫn không nghe nào.

- Tay chơn thảy mòn hao gầy yếu,

Lần lần còn xương chịu lấy da,

Thôi thời tráng kiện đã qua,

Vô thường xô đuổi, tuổi già đến thay.

---o0o---

- Mắt sáng suốt những ngày rực rỡ,

Chưa bao lâu đã trở nên lờ,

Trông xa các vật tờ mờ,

Nhãn quan suy kém có chờ cho đâu.

- Đồng thời phát khổ sầu tai điếc,

Lắng mà nghe chẳng thiệt tiếng tăm,

Nghe lầm ắt nói lại lầm,

Nhĩ quan đã hẳn âm thầm hoại tiêu.

- Cuộc biến đổi rất nhiều cơ sở,

Đây trưng qua mấy cớ thật gần,

Như răng phải rụng lần lần,

Đó là triệu chứng tấm thân đã già.

- Tham luyến sống cũng là phải chết,

Thân hữu hình chưa hết bao lâu,

Thế rằng: “Sanh tử quan đầu”,

Ta nên lấy đó làm câu răn mình.

- Cũng có kẻ quá tin sức khỏe,

Tâm trẻ con thân thể đã già,

Có ai kêu thử Ông Bà,

Dầu không oán giận cũng là không vui.

- Nghe tiếng gọi ngậm ngùi không dĩ,

Trái lại kêu bằng chị, bằng anh,

Tưởng mình đương độ xuân xanh,

Vui mừng thỏa mãn, làm lành thêm lên.

- Hạng người thế không nên ái truất,

Người chẳng thông kinh luật khuyên răn,

Hạng này quen thói làm xằng,

Ai thân cận lắm ắt hằng nhơ lây.

- Nghĩ chín chắn thân này ắt hoại,

Đã nhớp nhơ mà lại không bền,

Khổ già đeo đuổi một bên,

Khổ đau liên tiếp cho thêm não nề.

---o0o---

- Ôi thảm khốc nhắc về bệnh khổ,

Một cơn đau phát lộ đến ta,

Do nhiều bệnh chứng hà sa,

Toàn thân rũ riệt thiết tha lắm hồi.

- Bệnh suyễn mệt nói thôi không xiết,

Bệnh ho lao, bệnh kiết ung thư

Ghẻ chốc tê bại cốt hư,

Đàn ông cũng phải chịu như đàn bà.

Bệnh cùi lác thúi tha lầy lụa,

Những lang ben ăn túa châu thân,

Nhức đầu sổ mũi rút gân,

Phù thủng sưng khắp tay chân mặt mày

Lưng gối mỏi khi thời gió rét,

Bệnh đau răng, mũi nghẹt, trái ban,

Sưng phổi, cạn mật, héo gan,

Những bệnh hư thận nhiệt hàn cũng lo.

---o0o---

Cử đôi bệnh nghiệm cho ra lẽ,

Dầu bệnh cơ nặng nhẹ khác nhau,

Nhưng mà đã phải vương đau,

Khổ thân chẳng biết tả sao cho cùng.

Đời hay nói: “Đau chân hả miệng”,

Ngoài thuốc thang còn chuyện dị đoan,

Nhờ thầy bố trận lập đàn,

Ông này bà nọ cầu an đêm ngày.

Sợ có sự nạn tai dồn dập,

Cầu hỏi cho được gặp cơ duyên,

Hết lòng khấn vái chư thiên,

Hộ căn bệnh ấy giảm thuyên từ rày.           

Vong cha mẹ trên mây ngoài gió,

Hoặc ông bà mà có hiển linh,

Xin về độ bệnh mạnh lành,

Sửa sang tế vật lòng thành dâng cho.

Bởi lầm lạc chẳng lo kinh kệ,

Mãi chuyên tâm tế lễ cầu xin,

Bệnh do nghiệp chướng của mình,

Há vì cúng bái bệnh tình hết sao.    

---o0o---

Thân đã có nguồn đau phải có,

Mãi tối tăm chẳng rõ hiệp tan,

Chúng sanh trong cõi thế gian,

Nặng nhẹ đều phải vương mang bệnh trần.

Chỉ tránh khỏi có phần  La-hán,

Cảnh Niết-bàn dứt nạn khổ đau,

Còn trong ba cõi trần lao,

Những sự chết sống, ốm đau là thường.

Thấy bệnh hoạn cảm thương thân thế,

Cũng toan lo tìm kế giải sầu,

Khổ đau càng thấm càng lâu,

Rồi đến khổ chết bắt đầu dấn theo.

Khi khổ chết đã gieo mầm  giữ,

Thân chúng sanh mất sự thăng bằng,

Trẻ già đều phải hãi hùng,

Nhưng gần đến chết thì lòng hay quên.

Cơn hấp hối run lên không dứt,

Khắp thân mình thịt giựt gân thun,

Tay chân chuyển động vẫy vùng,

Ruột gan dao cắt vô cùng đớn đau.

Ngày tận số lâu mau đã tới,

Các thức thần lìa với xác dơ,

Rồi thân ba khúc nằm trơ,

Toàn thây lạnh buốt, cứng đờ như cây.

Quyến thuộc vẫn trông thây than tiếc,

Người chết rồi còn có biết chi,

Thân kia đã gọi thây thi,

Con người ấy gọi là đi qua đời.

Khi đã chết không nhờ của cải,

Cùng vợ chồng, con cái, mẹ cha,

Anh em quyến thuộc gần xa,

Khó trông dìu dắt, cõi ma một mình.

Thậm chí đến đồng xu cắc bạc,

Để trong môi người thác theo lề,

Cũng không đem được dựa kề,

Cõi trần để lại ra về hồn không.

---o0o---

Quỷ vô thường vô song quyền thế,

Giết chúng sanh bất kể gái trai,

Giết người chẳng lựa cho hay,

Dầu chư thiên cũng bị tai dày vò.

Đời sanh sống làm cho tiêu diệt,

Giết sinh linh chẳng biết xót than,

Chỉ trừ một cõi Niết-bàn,

Vô thường chẳng dám lộn hàng đến đây.

Bởi chung ở cảnh này tịch tịnh,

Đầy yên vui chẳng dính bụi trần,

Phước đức to lớn muôn phần,

Chẳng hư, chẳng hoại là thân vàng ròng.

---o0o---

Tưởng chết sống sanh lòng phiền não,

Muốn khỏi thì rán tạo phước duyên,

Có công trì giới tham thiền,

Đặng có kết quả về miền an vui.

Chớ hờ hững chạy theo việc ác,

Đừng để cho lầm lạc càng tăng,

Tỉnh liền, vun tưới thiện căn,

Nghiệp theo chẳng kịp khi thăng Niết-bàn.

Ta nên nhớ vô thường khổ não,

Đừng để cho nghiệp báo đến nơi,

Đọa đày vừa lúc tắt hơi,

Bốn đường ác đạo đời đời khó ra.

Sự khổ chết nguyên là nghiệp dữ,

Luật luân hồi tử tử, sanh sanh,

Còn khổ quả báo sẵn dành,

Chính ta gây kết đã thành từ lâu.

Vô minh đã gieo sâu nhân ác,

Nhân đến hồi kết các quả sầu,

Do câu “Thiện ác đáo đầu”,

Về sau phải chịu vui rầu chẳng sai.

---o0o---

Vì lầm lạc giữ hoài tâm ác,

Cõi trần này giết thác sinh linh,

Mà không một chút niệm tình,

Cứ làm việc dữ tự mình không lo.

Vật có chủ không cho cung cấp,

Vợ con người mê hoặc tà dâm,

Tính toan mưu kế âm thầm,

Chẳng kiêng luật pháp tối tăm làm liều.

Nói dối cũng một điều rất dữ,

Lòng phát ra miệng cứ nói đùa,

Có người uống rượu say sưa,

Dầu ai thức tỉnh không chừa thói quen.

Cõi hiện tại nhúm nhen ngũ nghiệp,

Tánh xấu xa chẳng kịp đổi thay,

Chết rồi phải bị đọa đày,

Xuống nơi địa ngục chịu hoài nạn tai.

Các tội ác không sai một bước,

Bóng theo hình, cái trước, cái sau,

Nhân nào quả nấy liền nhau,

Mình gây mình chịu ai vào giúp ta.

Bị quỷ sứ hành hà đánh  đập,

Kéo lôi bừa bầm đập chẳng thương,

Lửa phiền thiêu đốt thịt xương,

Chết-sống, sống-chết luôn luôn không ngừng.

Sự khổ cực bởi nhân ác báo,

Gái hay trai đã tạo phải mang,

Cảnh này ác quả đã tan,

Sanh làm ngạ quỷ nhẹ nhàng đôi phân. 

---o0o---

Giống ngạ quỷ toàn thân ghê tởm,

Đói khát khao, hôm sớm nhe nanh,

Ăn ròng mũ máu hôi tanh,

Hết kiếp ngạ quỷ tái sanh lên đời.

Loài súc vật trên bờ dưới nước,

Lớn nhỏ vì từ trước dễ duôi,

Đành cam số phận hẩm hiu,

Làm những vật thực để nuôi mạng người.

Bắt giết hại mấy mươi chẳng tiếc,

Tàn sát cho đáng nghiệp hồi xưa,

Hành hình thảm khóc mới vừa,

Đó là quả báo có chừa chi ai.

Cũng có kẻ đầu thai thần quỷ,

A-tu-la, ngạ quỷ khác chi,

Cũng đều đói khác nhiều khi,

Chịu chẳng biết mấy tăng-kỳ kiếp lâu.  

---o0o---

Kiếp quá khứ rất nhiều tội lỗi,

Tội khổ này chẳng bỏ sót ai,

Chúng sanh khắp hết bốn loài,

Thấp hóa không hạn, noãn thai chẳng từ.

Nhân ác đã gieo từ vô thỉ,

Quả xấu xa trực chỉ theo mình,

Làm cho tất cả chúng sanh,

Mỗi kiếp phải chịu khổ hình như trên.

Cõi giả tạm dường tên thắm thoát,

Kiếp này qua kiếp khác đến thay,

Rồi trong những kiếp vị lai,

Cũng là khổ não nạn tai dẫy đầy.

---o0o---

Sự khổ não bao vây liền sát,

Khiến chúng sanh lầm lạc thêm hoài,

Vì chưa thoát khỏi trần ai,

Nên những nghiệp dữ không ngày nào xa.

Đây ta thử xét qua hiện tại,

Chẳng khổ nào sánh lại khổ ăn,

Vì nhân đói khát khó khăn,

Muốn cho no đủ nên hằng phải lo.

Nghèo sạch đất giàu to cũng thế,

Nhọc ưu tư nào kể ngày đêm,

Có rồi lại muốn có thêm,

Bằng người chưa có cũng tìm cho ra.

Nếu biếng nhác ở nhà thong thả,

Ăn không lo lở cả núi sông,

Mối ăn nặng cánh bên lòng,

Mãn nuôi mạng sống dày công liệu lường.

Già chí trẻ vẫn thường làm lụng,

Làm kiếm ăn phải dụng tấm thân,

Xác thịt lẫn với tinh thần,

Khó khăn cũng chịu nhọc nhằn cũng cam.

Bệnh đói khát hằng ngày vất vả,

Thuốc dầu hay, chẳng hết bịnh này,

Không được ăn uống ốm gầy,

Càng lâu ắt phải bỏ thây cõi trần.

Ăn hay gấp mấy lần diệu dược,

Có ăn rồi bệnh được giảm thuyên,

Chúng sanh dầu biếng cũng siêng,

Không sao tránh khỏi phải quyền sanh nhai.

---o0o---

Có kẻ rán cấy cày đào cuốc,

Luống chuyên cần rẫy bái ruộng nương,

Kẻ thì làm mướn bán buôn,

Biết bao khổ cực luôn luôn một đời.

Người giàu có thảnh thơi đôi chút,

Bởi từ xưa quả phúc to tròn,

Cõi trần hái trái ngọt ngon,

Khỏe thân nhưng cũng vẫn còn khổ tâm 

---o0o---

---o0o---

Những khổ não đã lần lượt giải,

Vắn tắt đây đại khái tám điều,

Chúng ta lấy đó làm nêu,

Gái trai cũng phải chịu điều khổ lao.

Biết rõ khổ, ta mau thức tỉnh,

Rán tu hành giới định làm căn,

Mong cầu giải thoát trói trăn,

Khổ trần xa cách, nhận chân Niết-bàn.